Belgische federale overheid publiceert gids over ‘geneesmiddelen en internet’

Op verzoek van de 51e vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie heeft de directeur-generaal van de WGO, in samenwerking met de overheid bevoegd voor de reglementering van de geneesmiddelen, deskundigen inzake informatie op dit gebied, consumentenorganisaties en de farmaceutische industrie, een gids samengesteld over het thema ‘geneesmiddelen en internet’.

U kan deze gids downloaden via de website van de federale overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Leefmilieu als Word-document. U kan de gids ook hier in zijn geheel nalezen.

Gids: Geneesmiddelen en Internet

Gepubliceerd door de Belgische Federale Overheidsdienst – 31/05/2007

I. Internet: bron van gezondheidsinformatie

Het internet is een waardevolle bron van gezondheidsinformatie over o.m. ziekten, aandoeningen, therapieën, geneesmiddelen en medische organisaties en instellingen. Oordeelkundig gebruikt, verschaft het snel en gemakkelijk toegang tot zulke informatie in online medische bibliotheken, universiteiten, verenigingen voor gezondheidszorg en overheidsdiensten.

De kwaliteit van de op het internet aangeboden informatie over gezondheid en medische producten wil echter nogal eens wisselen; het is voor internetters vaak moeilijk de juiste bron van de informatie te achterhalen en te oordelen of ze betrouwbaar, volledig en recent is.

II. Betrouwbaarheid van de informatie?

Er bestaan op het internet betrouwbare bronnen op het gebied van gezondheid en medische informatie. Deze informatie kan van pas komen wanneer je je arts of apotheker raadpleegt over je ziekte of aandoening, maar ze mag geen consultatie vervangen.

Bij het zoeken naar en evalueren van informatie mag je wel het volgende niet uit het oog verliezen.
Het is soms moeilijk de bron van informatie op een bepaalde website te achterhalen en die bron te checken. Ken je die bron niet, dan kan je voor verdere inlichtingen misschien terecht bij professionele zorgverstrekkers of bij betrouwbare organisaties waar je vertrouwd mee bent. Zij kunnen je wellicht helpen om de betrouwbaarheid en de kwaliteit van de informatie van de website te beoordelen.

Als je naar een bepaalde website surft, moet je op het volgende letten:
• Zijn de naam en het adres van de websitehouder duidelijk genoeg aangegeven?
• Is het duidelijk welke organisatie(s) bijdraagt/bijdragen aan de financiering, de dienstverlening of enige andere steun aan de site verleent/verlenen?
• Indien de financiering gebeurt via reclame of sponsoring, is dat voldoende duidelijk aangegeven?
• Gaat het hier om een site voor consumenten, beroepsbeoefenaars of nog een andere doelgroep?
• Wanneer werd de aangeboden informatie voor het laatst bijgewerkt?

III. Waarschuwingen

Op het internet is ook informatie te vinden over geneesmiddelen. Bij het zoeken naar en beoordelen van productinformatie, hou je best het volgende voor ogen:

1. Indien bepaalde informatie te mooi is om waar te zijn, dan is dat wellicht ook zo. Informatie die op één van de volgende wijzen wordt voorgesteld, zal in veruit de meeste gevallen een laag waarheidsgehalte hebben:
• Reclame waarin woorden voorkomen als “wetenschappelijke doorbraak“, “miraculeuze genezing“, “exclusief product“, “geheime formule“, “aloud ingrediënt“, “zonder enig risico“, “gaat veroudering tegen“, “verbetert de seksuele prestaties” en “natuurlijk product“;
• Getuigenissen van patiënten die genezen zijn waarin ronduit verbazingwekkende resultaten ten tonele worden gevoerd. Wanneer je zo’n getuigenis tegenkomt, vraag dan het bewijs dat ze representatief zijn;
• Een lijst van symptomen en ziekten die het product met succes zou kunnen behandelen – bijvoorbeeld, beweringen dat één product aandoeningen zoals HIV/AIDS, kanker, artritis, Alzheimer, rimpels, gewichtsproblemen, geheugenverlies, enz. geneest of behandelt;
• Advertenties waarin de eigenschappen van een ingrediënt worden bewierookt dat telkens weer in de media opduikt;
• Beweringen dat het product enkel voor beperkte tijd beschikbaar is en via slechts één bron kan worden verkregen;
• Getuigenissen van “bekende” medische deskundigen;
• Claims dat er “niet het minste risico” bestaat of het geheel ontbreken van risico-informatie – bedenk dat geen enkel product of geen enkele behandeling volkomen zonder gevaar is;
• Beweringen dat een product “wetenschappelijk bewezen” en “absoluut veilig” is.

2. Producten met dezelfde naam kunnen in verschillende landen andere bestanddelen bevatten. Bij het zoeken naar informatie kijk je dan ook best naar de internationale soortnaam (de zgn. INN of International Nonproprietary Name) van de actieve stof en niet alleen naar de productnaam (merknaam, specialiteitsnaam).

3. Productinformatie dient zo volledig mogelijk te zijn.
Een betrouwbare website geeft minstens volgende informatie:
• de naam van het product,
• het/de actieve bestanddeel/bestanddelen,
• de naam van andere bestanddelen die bij sommige mensen problemen kunnen geven,
• waarvoor het product dient,
• wanneer het product niet mag worden gebruikt (b.v. zwangerschap, allergie, interacties met andere geneesmiddelen of voedingsmiddelen),
• hoe het product moet worden gebruikt,
• de mogelijke bijwerkingen,
• hoe het product moet worden bewaard,
• de naam van de fabrikant en contactinformatie,
• wanneer de informatie voor het laatst werd bijgewerkt.

IV. 10 redenen om voorzichtig te zijn

Op het internet worden vaak gezondheidsproducten aangeboden. Het te koop aanbieden, verkopen of kopen van zulke producten in een ander land via het internet kan onwettig zijn. Alvorens je dus een product op het internet aanschaft, moet je eerst nagaan of dit wel legaal is. Wees voorzichtig als je overweegt medische producten via het internet te kopen want je stelt misschien zowel je gezondheid als je geld in de weegschaal. Vraag je dokter of apotheker om raad voor je aan zelfmedicatie wil gaan doen.

Er zijn vele redenen waarom medische producten die op het internet worden gekocht gevaarlijk kunnen zijn of minstens ongemakken kunnen veroorzaken; vaak is het nog weggegooid geld ook.

Op tien van deze redenen wordt hierna wat dieper ingegaan.

1. Een waarborg op veiligheid en doeltreffendheid kan ontbreken.
– Alvorens producten worden goedgekeurd, een vergunning krijgen of mogen verkocht worden, moeten in heel wat landen de firma’s die geneesmiddelen ontwikkelen en in de handel brengen, onderzoek verrichten en ten overstaan van de overheid aantonen dat deze producten veilig, doeltreffend en van goede kwaliteit zijn voor gebruik bij de mens. Hoewel deze toegelaten geneesmiddelen op het internet kunnen worden aangeboden, worden er misschien ook producten te koop aangeboden die niet bestudeerd en geëvalueerd werden volgens de in jouw land geldende wettelijke bepalingen. Dergelijke niet geregistreerde producten bieden geen enkele garantie inzake veiligheid en doeltreffendheid. Voor internetgebruikers is het niet vanzelfsprekend uit te maken welke producten voldoen aan de eisen van de overheid en welke niet.

Ook informatie over geneesmiddelen in de ontwikkeling- en testfase kan via internet worden opgevraagd. Lijders aan een bepaalde ziekte of aandoening waarvoor nog geen behandeling bestaat, hebben misschien al op het internet naar informatie over die ziekte of aandoening gezocht en over nieuwe producten gelezen. Alhoewel nieuwe producten vaak nog niet algemeen mogen worden voorgeschreven, komt het soms voor dat bepaalde artsen toch een nog niet goedgekeurd geneesmiddel voorschrijven of bespreken om een patiënt op te nemen in een klinische studie die onderzoek verricht naar dat product. Men moet begrijpen dat er mogelijk bijkomende risico’s zijn verbonden aan het gebruik van nog niet goedgekeurde producten omdat de eventuele bijwerkingen (die ernstig of levensbedreigend kunnen zijn) en de doeltreffendheid en juiste dosering nog niet ten volle zijn gekend. Het is mogelijk dat een geneesmiddel in jouw land niet beschikbaar is, maar goedgekeurd is in een ander land. In zo’n geval bestaan er in jouw land misschien wettelijke voorschriften die je de mogelijkheid bieden om voorgeschreven geneesmiddelen uit het buitenland in te voeren. Vraag hieromtrent meer uitleg aan je arts of apotheker.

2. De gebruiksaanwijzing kan ontoereikend zijn.
– Om ze op een juiste en veilige manier te kunnen gebruiken, moeten geneesmiddelen vergezeld zijn van een duidelijke gebruiksaanwijzing. Er bestaat geen enkele garantie dat bij producten die via het internet worden gekocht de juiste gebruiksaanwijzing, de exacte dosering en de nodige voorzorgen worden opgegeven. De aanwijzingen kunnen bovendien vermeld staan in een voor jou vreemde taal of ze kunnen onbetrouwbaar, verouderd of onbruikbaar zijn.

3. Er is misschien geen kwaliteitsgarantie.
– Wanneer je een geneesmiddel via de passende kanalen, zoals de apotheker, aanschaft, kan je er doorgaans van op aan dat het product voldoet aan strenge fabricatie-eisen en kan je op de kwaliteit vertrouwen, m.a.w. het product bevat de juiste actieve bestanddelen en werd op de juiste manier aangemaakt, verpakt, vervoerd en opgeslagen. Door geneesmiddelen via internet te kopen, verspeel je misschien de kwaliteitswaarborg die wel wordt geboden door kanalen die een vergunning hebben voor het fabriceren, verspreiden en verkopen van geneesmiddelen in eigen land.

4. Sommige producten omzeilen misschien de wettelijke bescherming.
– Geneesmiddelen op het internet kunnen de wettelijke bescherming die door de gezondheidsoverheid en de regering van jouw land zijn ingebouwd, omzeilen. Het zou ook wel eens onmogelijk kunnen zijn bij eventuele schade die het gevolg is van het gebruik van zulke producten schadeloosstelling van de fabrikant of verdeler te krijgen. De identiteit en herkomst van de bronnen van die producten kunnen ongekend zijn. Dit doet zich vooral voor bij vervalste geneesmiddelen.

5. Producten kunnen vals zijn en gevaarlijk voor je gezondheid.
– Sommige producten die op het internet worden aangeprezen en verkocht, zijn misschien frauduleus wanneer ze niet voldoen aan de normen die in jouw land aan de goedkeuring worden gesteld en wanneer ze geen vergunning hebben die door een daartoe gemachtigde gezondheidsorganisatie is uitgereikt. Zulke producten kunnen een gevaar betekenen voor je gezondheid. De producten zijn misschien ook van geen enkel nut voor de behandeling van je ziekte of aandoening en je laat bovendien misschien nog de kans liggen om door een dokter op de juiste manier behandeld te worden.Het niet werkzaam zijn van een medisch product is niet alleen frustrerend, het kan ook nog gevaarlijk zijn. Een behandeling met vervalste middelen kan niet alleen niet baten, ze kan je gezondheid ook nog schaden.

6. Terugbetaling zal waarschijnlijk niet mogelijk zijn
– In vele landen weigeren ziekteverzekeraars geneesmiddelen terug te betalen die op het internet zijn gekocht. Voor je een product via dit kanaal aanschaft, ook al lijkt het je nog zo voor de hand te liggen, vraag je best eerst aan je ziekteverzekering of die aankoop zou gedekt zijn en of de aanbieder van het product op het internet door hen is erkend.

7. Sommige producten zijn weggegooid geld.
– Door zich via internet te laten behandelen in plaats van door een professionele zorgverstrekker, gooi je misschien heel wat geld over de balk; je behandeling haalt misschien niets uit en je bent je geld nog kwijt ook. Bovendien is de kans groot dat je kostbare tijd verspilt met een waardeloze behandeling terwijl je bij een arts of andere professionele zorgverstrekker wellicht al geholpen had kunnen zijn.

8. Producten uit het buitenland zijn niet steeds toegestaan in je eigen land.
– Welke medische producten mogen worden verkocht en in- en uitgevoerd, verschilt vaak van land tot land. Het is dan ook mogelijk dat producten die in jouw land niet in de handel mogen worden gebracht of producten waarvan wordt aangenomen dat ze een gevaar kunnen opleveren voor de gezondheid, je land niet in mogen als ze aan de grens worden geïdentificeerd. Heb je ze al betaald, dan zal je ze wellicht niet in je bezit krijgen of de kosten ervan terugbetaald zien. Bovendien kunnen de afleveringsvoorwaarden verschillend zijn in diverse landen. Geneesmiddelen die in het ene land alleen op voorschrift mogen worden afgeleverd, zijn in het andere land vrij verkrijgbaar of zelfs helemaal niet gereglementeerd.

9. Producten met dezelfde naam kunnen toch verschillen van land tot land.
– Internetgebruikers mogen niet uit het oog verliezen dat producten met dezelfde naam in verschillende landen andere bestanddelen kunnen bevatten. Het is dus best mogelijk dat je het verkeerde product inneemt. Daarenboven hanteren verschillende landen soms ook andere maatstaven voor de kwaliteit van hun producten en voor de productie. Producten die over de grens worden aangeschaft, stemmen misschien niet volledig overeen met de producten of de kwaliteit in je eigen land.

10. Je persoonlijke gegevens worden misschien niet vertrouwelijk behandeld.
– Op heel wat websites wordt naar persoonlijke medische gegevens gevraagd. Gebruikers dienen er rekening mee te houden dat er geen enkele garantie bestaat dat met die informatie confidentieel wordt omgesprongen. Gebruikers die het moeilijk hebben met de manier waarop met hun persoonsgegevens kan worden omgesprongen, wordt aangeraden hun geneesmiddelen via de gewone vertrouwde kanalen aan te kopen.

V. Vraag je arts of apotheker om raad vooraleer je beslist aan zelfzorg te doen of je medicatie te veranderen

Ook al heb je dan juiste en betrouwbare informatie over gezondheid of ziekte op het internet gevonden, toch verdient het aanbeveling om je toestand en de inlichtingen die je hebt gevonden met je dokter of apotheker te bespreken voor je aan zelfmedicatie gaat doen. Dit is belangrijk om verschillende redenen:

• Niet alle ziekten en symptomen moeten behandeld te worden. Je gebruikt misschien onnodig geneesmiddelen of gezondheidsproducten en stelt jezelf dus mogelijk aan gevaar bloot.

• Vele geneesmiddelen of andere gezondheidsproducten kunnen schadelijk zijn als ze niet op de juiste manier worden gebruikt. Het is dan ook belangrijk dat je onder dokterstoezicht staat wanneer je zulke producten neemt.

• De juiste geneesmiddelen of een passende medische behandeling voor je ziekte of symptomen zijn belangrijk voor je gezondheid. Niet elke medicatie is goed voor iedereen. Zo zijn sommige mensen allergisch voor bepaalde middelen. Artsen en apothekers kunnen je helpen om uit te maken welk geneesmiddel of welke behandeling het best is voor je ziekte of aandoening.

• Dokters en apothekers zijn het best geplaatst om je te adviseren over de manier waarop je een geneesmiddel veilig kan innemen. Zo kan de werkzaamheid van bepaalde geneesmiddelen worden beïnvloed door andere producten, zoals andere medicatie, alcohol of bepaalde voedingsmiddelen. Als je je geneesmiddel tegelijk met die middelen inneemt, kan het effect ervan worden versterkt of verzwakt of kunnen er bijwerkingen ontstaan. Dit kan gevaarlijk zijn voor je gezondheid of op zijn minst je genezing vertragen.

• Aan bepaalde categorieën patiënten, zoals zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, bejaarden en kinderen, moet speciale aandacht gegeven worden bij het innemen van geneesmiddelen of het gebruik van gezondheidsproducten. Van een aantal geneesmiddelen is bekend dat ze gevaarlijk zijn voor de ongeboren vrucht. Zwangere vrouwen moeten dus zeker een arts raadplegen vooraleer ze overgaan tot zelfmedicatie.

• Telkens wanneer je geneesmiddelen neemt of een gezondheidsproduct gebruikt, moet je je arts of apotheker op de hoogte brengen van mogelijke bijwerkingen die zich hebben voorgedaan. Wanneer je bij je arts of apotheker langsgaat, mag je er zeker van zijn dat hij of zij beter geplaatst is om je raad te geven en de behandeling aan te passen mochten er zich bijwerkingen voordoen.

• Door medische producten via het internet te bestellen, verspeel je wellicht de mogelijkheid op deskundig, persoonlijk advies van je dokter, apotheker of andere professionele zorgverstrekker.


Deze gids werd gepubliceerd door de Belgische Federale Overheidsdienst op 31/05/2007 en werd samengesteld door de directeur-generaal van de WereldGezondheidsOrganisatie in samenwerking met de overheid bevoegd voor de reglementering van de geneesmiddelen, deskundigen inzake informatie op dit gebied, consumentenorganisaties en de farmaceutische industrieen en is als word-document te downloaden via www.fgov.be.